GÓC SUY NGẪM

GÓC SUY NGẪM
Nhận xét về cách nhìn của trẻ
em so với người lớn? Tại sao
lại có sự khác biệt như vậy?

GÓC SUY NGẪM
Trẻ em có cái nhìn lạc
quan, thơ ngây, hồn
nhiên.

Người lớn thực
tế hơn

Bài 1
BẦU TRỜI TUỔI THƠ

A. Giới thiệu bài học và tri thức Ngữ văn

Phần giới thiệu bài học
muốn nói với chúng ta điều
gì?

A. Giới thiệu bài học và tri thức Ngữ văn
1. Giới thiệu bài học
- Chủ đề bài học: Bầu trời tuổi thơ
- Thể loại chính: Văn bản truyện

Các văn bản

Ngàn sao làm việc
(Võ Quảng)

Ngôi nhà trên cây
(Kurugoyanagi)

A. Giới thiệu bài học và tri thức Ngữ văn
2. Tri thức Ngữ văn
Đề tài

Tính cách nhân vật

Chi tiết

- Đề tài + Là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện

trong các tác phẩm văn học.
+ Cách xác định:
dựa vào loại sự kiện được miêu tả

đề tài lịch

đề tài chiến

đề tài gia

- Đề tài + Là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện

trong các tác phẩm văn học.
+ Cách xác định:
dựa vào loại sự kiện được miêu tả
không gian được tái hiện

Đề tài miền núi

Đề tài nông thôn

Đề tài thành thị

- Đề tài + Là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện

trong các tác phẩm văn học.
+ Cách xác định:
dựa vào loại sự kiện được miêu tả
không gian được tái hiện
loại nhân vật được đặt ở vị trí trung
tâm của tác phẩm

đề tài phụ nữ

đề tài trẻ em

đề tài người lính
đề tài người nông dân

- Đề tài + Là phạm vi đời sống được phản ánh, thể hiện

trong các tác phẩm văn học.
+ Cách xác định:
dựa vào loại sự kiện được miêu tả
không gian được tái hiện
loại nhân vật được đặt ở vị trí trung
tâm của tác phẩm
+ Một tác phẩm có thể gồm nhiều đề tài, trong đó có
một đề tài chính.

- Chi tiết: là yếu tố nhỏ nhất tạo nên thế giới hình tượng
nhưng có tầm quan trọng đặc biệt trong việc đem lại sự sinh
động, lôi cuốn cho tác phẩm văn học.

Sự kiện

Thiên nhiên

Con người

- Tính cách nhân vật:

+ là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật
+ được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc,
suy nghĩ,...
+ được thể hiện qua mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của
nhân vật khác.

Bài 1
BẦU TRỜI TUỔI THƠ

Tiết 1-3

BẦY CHIM CHÌA VÔI
(Nguyễn Quang Thiều)

I. Đọc và tìm hiểu chung

1. Đọc – Tìm hiểu từ khó:
Đọc thầm,
trả lời được
các câu hỏi
suy luận

Đọc to, trôi chảy, phù
hợp về tốc độ đọc, phân
biệt được lời người kể
chuyện và lời nhân vật

1. Đọc – Tìm hiểu từ khó:
chìa vôi: Loài chim
nhỏ như chim sẻ, lông
đen, đuôi và cánh có
vệt trắng

1. Đọc – Tìm hiểu từ khó:
Chũm: một loại
lưới vó dùng để
bắt cá tôm.

1. Đọc – Tìm hiểu từ khó:
ngập bủm: ngập
hết.

2. Tác giả, tác phẩm

Trình bày vài thông tin về
tác giả Nguyễn Quang Thiều

2. Tác giả, tác phẩm
a. Tác giả

- Nguyễn Quang Thiều sinh 1957
- Quê: Hà Nội
- Những tác phẩm viết cho thiếu nhi của
Nguyễn Quang Thiều thường chân thực,
gần gũi với cuộc sống đời thường; thể hiện
được tâm hồn trẻ thơ nhạy cảm; trong
sáng, tràn đầy niềm yêu thương vạn vật.

Phiếu học tập số 1
1. Đề tài của văn bản: ......................................................
2. Thể loại: .......................................................................
3. Ngôi kể: ........................................................................
4. Nhân vật chính: ............................................................
5. Đọc thầm văn bản “Bầy chim chìa vôi”, dừng lại ở cuối
mỗi phần và ghi vắn tắt các sự việc ở từng phần:
- Phần 1 kể về:..................................................................
- Phần 2 kể về:..................................................................
- Phần 3 kể về:..................................................................

2. Tác giả, tác phẩm
b. Tác phẩm

- Đề tài: viết về trẻ em
- Xuất xứ: in trong tập “Mùa hoa cải
bên sông”.
- Thể loại: truyện
- Nhân vật chính: Mên và Mon.
- Ngôi kể: ngôi thứ ba

2. Tác giả, tác phẩm
b. Tác phẩm

- Các sự việc chính trong truyện:
+ Mên và Mon tỉnh giấc khi bên ngoài trời đang mưa to, nước
sông dâng cao. Cả hai lo lắng cho bầy chim chìa vôi non
ngoài bãi sông.
+ Mên và Mon muốn đưa bầy chim non vào bờ.
+ Hai anh em tìm cách xuống đò ra bãi cát để mang bầy chim
vào bờ nhưng không được, đành quay lại quan sát.
+ Bầy chim chìa vôi non đã bay lên được, thoát khỏi dòng
nước khổng lồ trước sự ngỡ ngàng, vui sướng của hai anh em.

Phiếu học tập số 2
Chỉ ra đâu là lời người kể chuyện, đâu là lời nhân vật trong
đoạn văn sau:
Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh giấc. Nó xoay mình
sang phía anh nó, thì thào gọi:
- Anh Mên ơi, anh Mên!
- Gì đấy? Mày không ngủ à? – Thằng Mên hỏi lại, giọng
nó ráo hoảnh như đã thức dậy từ lâu lắm rồi.

3. Lời người kể chuyện và lời nhân vật
Lời người kể chuyện
Lời nhân vật
- Khoảng hai giờ sáng Mon tỉnh
- Anh Mên ơi, anh Mên!
giấc. Nó xoay mình sang phía anh - Gì đấy? Mày không ngủ à?
nó, thì thào gọi:
- Thằng Mên hỏi lại, giọng nó ráo
hoảnh như đã thức dậy từ lâu lắm
rồi.
Dấu hiệu nhận biết
Là lời dẫn, giải thích, mô tả thêm. Là lời nói trực tiếp của nhân vật.
Xuất hiện trước dấu hai chấm.
Xuất hiện sau dấu hai chấm, có
dấu gạch ngang ở đầu câu.

II. Tìm hiểu chi tiết:

1. Nhân vật Mon và Mên:

Phiếu học tập số 3
Đọc từng phần của văn bản, tìm hiểu các chi tiết về nhân vật
Mon và Mên:
1. Nhân vật Mon:
- Lời nói:
- Cử chỉ, hành động:
- Tâm trạng: .
- Nhận xét tính cách nhân vật:
2. Nhân vật Mên:
- Lời nói:
- Cử chỉ, hành động:
- Tâm trạng: .
- Nhận xét tính cách nhân vật:

a. Nhân vật Mon
- Lời nói:
+ Có lẽ sắp ngập mất bãi cát rồi;
+ Em sợ những con chim chìa vôi non bị
chết đuối mất;
+ Thế anh bảo chúng nó có bơi được
không?;
+ Tổ chim ngập mất anh ạ. Mình phải
mang chúng nó vào bờ, anh ạ.

a. Nhân vật Mon
- Cử chỉ, hành động:
+ không ngủ, nằm im lặng;
+ liên tục hỏi anh làm thế nào để mang
chim vào bờ;
+ xuống đò cùng anh.
-Tâm trạng, suy nghĩ: lo lắng, sợ nước
sông dâng ngập bãi cát, bầy chim chìa vôi
non sẽ bị chết đuối.

a. Nhân vật Mon
- Lời nói
- Cử chỉ, hành động
-Tâm trạng, suy nghĩ
=> Mon là cậu bé có tâm hồn trong
sáng, nhân hậu, biết yêu thương loài vật,
trân trọng sự sống.

b. Nhân vật Mên
- Lời nói:
+ Thế làm thế nào bây giờ?;
+ Chứ còn sao;
+ Nào, xuống đò được rồi đấy;
+ Phải kéo về bến chứ, không thì chết.
+ Bây giờ tao kéo còn mày đẩy…

b. Nhân vật Mên
- Cử chỉ, hành động:
+ không ngủ, nằm im lặng, quyết định
xuống đò cùng em;
+ giọng tỏ vẻ người lớn;
+ quấn cái dây buộc đò vào người nó và gò
lưng kéo;….
-Tâm trạng, suy nghĩ: lo lắng cho bầy
chim chìa vôi non, bình tĩnh bảo vệ em và
con đò.

b. Nhân vật Mên
- Lời nói
- Cử chỉ, hành động
-Tâm trạng, suy nghĩ
=> Mên thể hiện mình là người sống có
trách nhiệm, biết suy nghĩ, hành động
dứt khoát, bình tĩnh, quan tâm, bảo vệ
em, yêu loài vật.

II. Tìm hiểu chi tiết:

1. Nhân vật Mon và Mên:
2. Tìm hiểu đoạn kết truyện:

Đọc đoạn văn miêu tả khung
cảnh bãi sông trong buổi bình
minh, em ấn tượng nhất với chi
tiết nào? Vì sao?

Trong đoạn kết, Mên và Mon
hình như không hiểu rõ vì sao
mình lại khóc. Theo em, điều gì
đã khiến các nhân vật có cảm
xúc như vậy?

Các nhân vật khóc vì
Chứng kiến chú
chim chìa vôi vẫn
còn an toàn.
chim chìa vôi
con “đã thực
hiện
xong
chuyến bay quan
trọng, đầu tiên.

Nhìn thấy những
chú chim chìa vôi có
thể cất cánh bay lên.

xúc
phụ động
vỡ c, th , cảm
ấy
òa
vui
.
,

III. Tổng kết:

1. Nghệ thuật
- Ngôn ngữ đối thoại mộc mạc, gần gũi, tự nhiên.

- Miêu tả tâm lí nhân vật.

2. Nội dung
- Kể về cuộc cất cánh của bầy chim chìa vôi non qua
điểm nhìn của hai cậu bé Mên và Mon.
- Qua đó ca ngợi trái tim ngây thơ, tràn đầy tình yêu
thương, nhân hậu của trẻ nhỏ.

LUYỆN TẬP